Το ανθρώπινο μάτι

Η όραση αποτελεί την ανώτερη αισθητηριακή αντίληψη του φωτός, των αντικειμένων και των χρωμάτων. Χάρη σ' αυτήν την ικανότητα ερχόμαστε σε επαφή με τον έξω κόσμο και συνειδητοποιούμε τη θέση μας και τη κίνησή μας μέσα στο χώρο.
 
Οι φωτεινές ακτίνες όταν προσπέσουν στο μάτι μας, περνούν τα διαφανή στοιχεία του (τον κερατοειδή, το υδατοειδές υγρό, το φακό και το υαλοειδές σώμα) που λέγονται και διαθλαστικά μέσα και τέλος συγκεντρώνονται στον αμφιβληστροειδή (ωχρά κηλίδα).
Οι ακτίνες αυτές ερεθίζουν ιδιαίτερα τα κωνία και τα ραβδία και προκαλούν φωτοχημικές διεργασίες και βιοηλεκτρικές μεταβολές που τελικά γίνονται νευρικά σήματα και μεταφέρονται με το οπτικό νεύρο και όλη την οπτική οδό στον εγκέφαλο.

Στον εγκέφαλο (στον ηνιακό βολβό αυτού) τα σήματα αυτά κατά κάποιο τρόπο "κωδικοποιούνται" και ολοκληρώνεται η όλη λειτουργία της όρασης.

 

 

 

 



 


Υπερμετρωπία

 
Υπερμετρωπία είναι η διαθλαστική ανωμαλία κατά την οποία το είδωλο των αντικειμένων εμφανίζεται πίσω από τον αμφιβληστροειδή και τότε βλέπουμε θαμπά.
 
Συνήθως οφείλεται στο ότι ο βολβός είναι πιο μικρός, το μήκος του βολβού είναι μικρότερο από το φυσιολογικό ή σε μικρή διαθλαστική δύναμη του φακού ή του κερατοειδούς και έτσι το άτομο που πάσχει από υπερμετρωπία βλέπει με ασάφεια θολά μακριά και κυρίως κοντά.
 
Για να διορθωθεί αυτή η ανωμαλία πρέπει το είδωλο να πέσει αντί πίσω, επάνω στον αμφιβληστροειδή και αυτό διορθώνεται με αμφίκυρτους φακούς, με θετικό σφαίρωμα.
Για τις υπερμετρωπίες υπάρχουν ειδικοί ασφαιρικοί φακοί που μειώνουν το πρόβλημα της μεγέθυνσης των ματιών.


 

 


 

Το υπερμετρωπικό μάτι

 

 

 

Διόρθωση με φακούς επαφής

 


Πρεσβυωπία

 
Το μάτι μας έχει την ικανότητα να διακρίνει καθαρά τόσο τα μακρινά όσο και τα κοντινά αντικείμενα. Ο οφθαλμός έχει τη δυνατότητα με τη διάσπαση ενός μυός (ακτινωτός μυς) να αυξάνει τη διαθλαστική του δύναμη αυξάνοντας την κυρτότητα του φακού ώστε να εξασφαλίζεται κάθε φορά η ευκρινής κοντινή όραση. Η ικανότητα αυτή του οφθαλμού καλείται προσαρμογή. Με την πάροδο της ηλικίας (περίπου μετά τα 40-45, ηλικία που διαφέρει από άτομο σε άτομο) ο φακός του ανθρώπου σκληρύνεται προοδευτικά και χάνει την ικανότητα που έχει να κυρτώνει περισσότερο, δηλαδή την προσαρμογή. Η προοδευτική μείωση της προσαρμογής λέγεται πρεσβυωπία.
 
Βασικό σύμπτωμα είναι η μειωμένη όραση για κοντά. Το άτομο κουράζεται μετά από σύντομο διάστημα εργασίας και ανακουφίζεται όταν απομακρύνει το αντικείμενο που θέλει να δει.
 
Η διόρθωση επιτυγχάνεται με την χρήση κατάλληλων θετικών φακών. Οι λύσεις που υπάρχουν σε γυαλιά για την αντιμετώπιση της πρεσβυωπίας είναι διάφορες: Η πιο απλή είναι αυτή των ημισέληνων σκελετών των "μισών" όπως τα λέμε. Αν όμως δεν ταιριάζουν με την αισθητική σας ή δε θέλετε να σφραγίζουν την ηλικία σας, μπορείτε να διαλέξετε τον σκελετό της αρεσκείας σας, σε συνδυασμό με ειδικούς πολυεστιακούς φακούς, χωρίς βαθμό στην μακρινή όραση, αλλά μόνο στην κοντινή.

 

 

 

 


 


Αστιγματισμός

 
Φυσιολογικά η πρόσθια επιφάνεια του κερατοειδούς είναι το ίδιο κυρτή σε όλους τους άξονες (τον οριζόντιο, το κάθετο, τους λοξούς κλπ). Όταν όμως η κυρτότητα της πρόσθιας επιφάνειας του κερατοειδούς δεν είναι η ίδια σε δύο κύριους άξονες, λόγου χάρη τον κάθετο και τον οριζόντιο ή δύο λοξούς άξονες κάθετους μεταξύ τους, ο οφθαλμός εμφανίζει αστιγματισμό. 
Η διαθλαστική δύναμη ποικίλει στους διάφορους μεσημβρινούς με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η εστίαση των εισερχόμενων ακτινών στο μάτι, σε ένα σημείο. Διακρίνουμε τον ομαλό και τον ανώμαλο αστιγματισμό. 

 

 



Η διόρθωση γίνεται με φακούς κυλινδρικούς ή σφαιροκυλινδρικούς. Οι φακοί αυτοί έχουν ένα άξονα πιο διαθλαστικό από τους άλλους ώστε να διορθώνεται ο διαθλαστικότερος άξονας του κερατοειδούς και το είδωλο να μη φαίνεται παραμορφωμένο.

 


 

Αχρωματοψία


Στην διαδικασία για την αντίληψη των χρωμάτων μετέχουν κυρίως τα κωνία του κερατοειδούς, από τα οποία τα περισσότερα βρίσκονται στην ωχρά κηλίδα. Παρά την πληθώρα των χρωμάτων που βλέπουμε, στα κωνία υπάρχουν τρεις κύριοι υποδοχείς γι' αυτά. Οι υποδοχείς του κόκκινου, του πράσινου και του κυανού (μπλε). Η αχρωματοψία είναι η αδυναμία διάκρισης ενός από τα τρία αυτά χρώματα.
 
Σε αρκετά άτομα περίπου 8% στους άνδρες και 0,5% στις γυναίκες, η αχρωματοψία υπάρχει από την γέννησή τους και συνήθως αφορά στη μη εκτίμηση του πράσινου. Μια λιγότερο συνηθισμένη μορφή είναι η αδυναμία διαχωρισμού μπλε και κίτρινου. Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις, η αχρωματοψία υπάρχει σε τέτοιο βαθμό ώστε το άτομο δεν μπορεί να αντιληφθεί κανένα χρώμα εκτός από κάποιες αποχρώσεις του μαύρου, του άσπρου και του γκρι.
 
Επειδή πολλά μαθησιακά αντικείμενα βασίζονται σε χρώματα, είναι πολύ σημαντικό να γίνει διάγνωση της αχρωματοψίας σε μικρή ηλικία. Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος για να γίνεται νωρίς ο πρώτος οφθαλμολογικός έλεγχος. Η αχρωματοψία είναι συνήθως κληρονομική και δεν θεραπεύεται. Σε μερικές περιπτώσεις, χρήση φακού επαφής με κόκκινη απόχρωση στο ένα μάτι, μπορεί να βοηθήσει άτομα με συγκεκριμένη μορφή αχρωματοψίας.
 
Μπορείτε να δείτε αν έχετε αχρωματοψία κάνοντας ένα τεστ στον δικτυακό μας τόπο.
 
Οι φωτογραφίες που ακολουθούν θα σας βοηθήσουν να διαγνώσετε τις πιο κοινές μορφές αχρωματοψίας. Σε περίπτωση που κάποιος από τους παρακάτω αριθμούς δεν είναι αναγνωρίσιμος, επισκεφθείτε τον οφθαλμίατρό σας.


 



Κηλίδες


Οι κηλίδες είναι μικρά στίγματα ή σωματίδια μέσα στο υαλοειδές υγρό που γεμίζει το εσωτερικό του ματιού. Εφόσον βρίσκονται μέσα στο μάτι, ακολουθούν την κάθε κίνηση του και φαίνονται να απομακρύνονται απότομα αν προσπαθήσετε να κοιτάξετε κατευθείαν πάνω τους.

 

 

 




Οι κηλίδες προκαλούνται από μικρές νιφάδες πρωτεΐνης ή άλλων στοιχείων που παγιδεύτηκαν κατά τη διαδικασία σχηματισμού του ματιού πριν τη γέννηση. Μπορεί επίσης να οφείλονται στην χειροτέρευση του υαλοειδούς υγρού με την πάροδο της ηλικίας ή σε συγκεκριμένες ασθένειες των ματιών ή σε τραυματισμούς.
 
Οι περισσότερες κηλίδες δεν είναι επικίνδυνες και σπανίως περιορίζουν την όραση. Μπορεί όμως να αποτελούν ενδείξεις σοβαρότερων προβλημάτων γι' αυτό πρέπει να επισκεφθείτε κάποιον ειδικό αν παρατηρηθεί απότομη αλλαγή στο σχήμα τους ή αύξηση του αριθμού τους.
 
Ο οφθαλμίατρος, εξετάζοντας τα μάτια σας με ειδικά όργανα, μπορεί να προσδιορίσει αν οι κηλίδες που βλέπετε είναι ακίνδυνες ή αν είναι συμπτώματα σοβαρότερων προβλημάτων που απαιτούν θεραπεία.


Διόφθαλμη Όραση


Η διόφθαλμη όραση είναι η ικανότητα που έχουν τα μάτια μας να δουλεύουν σαν ομάδα. Καθένα από αυτά βλέπει μια ελαφρώς διαφορετική εικόνα και ο εγκέφαλος, μέσω μιας αφομοιωτικής διαδικασίας ενοποιεί αυτά τα δύο αντικείμενα και τα μετατρέπει σε μία τρισδιάστατη εικόνα. Η διόφθαλμη όραση είναι μία ικανότητα η οποία πρέπει να αναπτυχθεί. Η ανεπαρκής συνεργασία μεταξύ των ματιών μπορεί να προέρχεται από μια μείωση της απαιτούμενης ανάπτυξης της όρασης ή από λαθεμένη ανάπτυξη του κινητικού μυός του ματιού. Ποιο σπάνια η ανεπαρκής συνεργασία είναι δυνατόν να προέρχεται από τραύμα ή από ασθένεια.
 
Επειδή τα είδωλα που βλέπουν τα δύο μάτια πρέπει να είναι ουσιαστικά ίδια, το άτομο προσπαθεί να εξισορροπήσει την ανεπαρκή συνεργασία, καταβάλλοντας υποσυνείδητα ιδιαίτερη προσπάθεια για να καταφέρει να διατηρήσει την απαραίτητη ευθυγράμμιση. Σε ποιο σοβαρές καταστάσεις οι μύες δεν μπορούν να προσαρμόσουν τα μάτια έτσι ώστε να βλέπουν την ίδια εικόνα και τότε υπάρχει η διπλή όραση. Εφόσον ο εγκέφαλος προσπαθεί να αποφύγει το να βλέπει διπλά, μαθαίνει τελικά να αγνοεί την εικόνα που στέλνεται από το ένα μάτι. Αυτό μπορεί να προκαλέσει αμβλυωπία, μια σοβαρή οπτική κατάσταση, η οποία είναι περισσότερο γνωστή σαν τεμπέλικο μάτι.
 
Μερικά από τα συμπτώματα τα οποία μπορεί να υποδηλώνουν την ύπαρξη ανεπαρκής συνεργασίας μεταξύ των ματιών είναι: διπλή όραση, πονοκέφαλοι, κούραση των ματιών αλλά και του σώματος, ερεθισμένα μάτια, ζαλάδα, δυσκολία στο διάβασμα και στην συγκέντρωση. Στα παιδιά τα συμπτώματα που μπορεί να υποδηλώνουν αυτού του είδους την οπτική κατάσταση είναι: παράλειψη γραμμών όταν διαβάζουν, κλείνουν ή καλύπτουν το ένα μάτι για να δουν, χαμηλή επίδοση στα σπορ, αποφυγή ασκήσεων που απαιτούν κοντινή εργασία, εύκολη κόπωση.
 


Το καλάθι σας είναι άδειο